|
BİYOGRAFİ
|
|
Abdurrahman
Şeref Bey (1853 - 1925)
Ünlü tarihçi ve siyaset adamlarımızdan birisidir. Osmanlı
Ayan Meclisi üyeliğinde bulundu. TBMM'nin II. Döneminde
İstanbul Milletvekilliği yaptı. Eserlerinden en önemlisi
iki ciltlik "Tarih-i Devlet-i Osmaniye"dir. |
|
Adbülkerim Paşa (1878 - 1932)
Hurşit Paşa Savaş Divanı'nda önce üyelik, sonra başkanlık
yaptı. İstanbul Hükümeti adına Mustafa Kemal Paşa ile
telgraf yazışmalarını düzenledi. |
|
Adbülmecit
Efendi (1868 - 1944)
Son halifedir. 1918'de Vahdettin'in tahta çıkması üzerine
Veliaht oldu. Büyük Millet Meclisi Hükümeti 1 Kasım
1922'de saltanatı kaldırınca, Veliaht sıfatını kaybetti.
Vahdettin'in İngilizlere sığınması üzerine Meclis
tarafından Halife seçildi. Cumhuriyetin ilanından dört ay
sonra halifeliğin kaldırılıp bütün Osmanlı hanedanının
sınır dışı edilmesi üzerine yurt dışına çıkarıldı. |
|
Adil Bey (1865 - 1932)
Damat Ferit Paşa Hükümeti'nde Dışişleri Bakanlığı yaptı.
Sivas Kongresi'ne engel olmak için çalışmalarda bulundu.
Yüzellilikler listesine alındı ve yurt dışına çıkarıldı. |
|
Adnan
Bey (Adıvar) (1882 - 1955)
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde İstanbul milletvekili
seçildi. Kurtuluş Savaşı başında Anadolu'ya geçti.
TBMM'nin I. Döneminde Sağlık Bakanlığı yaptı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucuları arasında yer
aldı. |
|
Ahmet
İzzet Paşa (1864 - 1937)
Sadrazamlığı sırasında Mondros Ateşkes Anlaşması
imzalandı. Ahmet Tevfik Paşa Hükümeti'nde İçişleri
Bakanlığı yaptı. Bilecik görüşmesine katılan Osmanlı
kurulu içinde yer aldı. Ankara'ya götürüldü. İstanbul
hükümetlerinde görev almayacağına söz vermesine üzerine
İstanbul'a dönmesine izin verildi. Ahmet İzzet Paşa,
Mustafa Kemal Paşa'ya verdiği bu sözü tutmadı. |
|
Ali
Rıza Bey (1859 - 1930)
İkinci Meşrutiyeti hazırlayan siyasi hareketin
önderlerindendi. İkinci Meşrutiyet Döneminde Osmanlı
Mebusan Meclisi ve Ayan Meclisi Başkanlığı yaptı. |
|
Ali
Bey (Çetinkaya) (1878 - 1949)
172. Alay Komutanıydı. Batı Anadolu'da Yunanlılara karşı
ilk askeri direnişi başlattı. Son Osmanlı Mebusan
Meclisi'nde İstanbul milletvekili seçildi. 16 Mart 1920'de
İstanbul'un işgali üzerine İngilizler tarafından Malta
Adası'na sürüldü. TBMM'nin II. Döneminde Afyon
milletvekilliği yaptı. İstiklal Mahkemeleri Başkanlığı'nın
yanı sıra Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlıkları
görevlerinde bulundu. |
|
Ali
Fuat Paşa (Cebesoy) (Orgeneral) (1882 - 1968)
Merkezi Ankara'da olan 20. Kolordu Komutanlığı görevinde
iken Sivas Kongresi kararıyla Batı Anadolu Genel Kuvayi
Milliye Komutanlığına getirildi. 26 Haziran - 10 Kasım
1920 tarihleri arasında Batı Cephesi Komutanlığı görevinde
bulundu. TBMM'nin I. ve II. Döneminde Ankara
milletvekilliği yaptı. 1920 yılında Moskova
büyükelçiliğine atandı. Milletvekilliği ve Meclis
Başkanlığının yanı sıra Ulaştırma ve Bayındırlık Bakanlığı
da yapan Ali Fuat Cebesoy'un "Siyasi Hatıralar", "Sınıf
Arkadaşım Atatürk" gibi eserleri vardır. |
|
Ali
Galip (1871)
1919 yılında Damat Ferit Paşa tarafında Elazığ (Harput)
Valiliğine atandı. Sivas Kongresi'ni engellemeye, Mustafa
Kemal Paşa'yı tutuklamaya çalıştı. Yüzellilikler
listesinde yer aldı ve yurt dışına çıkarıldı. |
|
Ali
Hikmet Paşa (Ayerdem) (Korgeneral) (1876 - 1939)
1921 - 1922 yıllarında Kafkas Cephesinde Tümen Komutanlığı
yaptı. Milli Savunma Bakanlığı'nda Müsteşarlık görevinde
bulundu. 2. ve 6. Kolorduda komutanlık yaptı. |
|
Ali
İhsan Paşa (Sabis) (General) (1882 - 1957)
1919 yılında İngilizler tarafından Malta Adası'na sürgün
edildi. 2 yıl sonra Malta'dan dönüp orduya katıldı. Batı
Cephesinde I. Ordu komutanlığı yaptı. |
|
Ali
Kemal Bey (1867 - 1922)
Mondros Ateşkes Anlaşması sonrasında kurulan İstanbul
Hükümetlerinde İçişleri ve Milli Eğitim Bakanlıklarında
bulundu. Kurtuluş Savaşı yıllarında "Peyam-ı Sabah"
gazetesinde Kurtuluş Savaşı karşıtı yazılar yazdı. Büyük
Zaferden sonra yargılanmak üzere Ankara'ya götürülürken
İzmit'te linç edildi. |
|
Anzavur
Ahmet (… - 1921)
Alaydan yetişme bir jandarma subayıdır. İstanbul
Hükümeti'ne yakınlığında dolayı "Mir-i Miranlık" rütbesi
ile "Paşa" sanını aldı. İzmit Mutasarrıflığına atandı.
Bolu, Düzce, Bandırma ve Gönen yörelerindeki ayaklanmaları
yönetti. Yunanlı işgalcilerle işbirliği yapan Anzavur 1921
yılında bir çarpışma sırasında öldürüldü. |
|
Bekir
Sami Bey (Kunduh) (1862 - 1932)
Osmanlı Döneminde valilik yaptı. Sivas Kongresi'ne
katıldı. Temsilciler Kurulu üyeliğinde bulundu. Dışişleri
bakanlığı yaptı. TBMM'nin I. Döneminde Yozgat, II.
Döneminde Tokat milletvekilliği yaptı. Terakkiperver
Cumhuriyet Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı. |
|
Bekir
Sami Bey (Günsav) (Kurmay Albay) (1879 - 1934)
Albay olarak 1919 - 1920 yılları arasında 56. Tümen
Komutanlığı ve II. Kolordu Komutan Vekilliğinde bulundu.
Bursa ve çevresinde Ulusal Kuvvetlerin örgütlenmesi için
çalıştı. |
|
Cafer
Tayyar Bey (Eğilmez) (Tümgeneral) (1877 - 1958)
Merkezi Edirne'de olan Birinci Kolordu Komutanı olarak
Kurtuluş Savaşı'na katıldı. TBMM'nin I. ve II. Döneminde
Edirne milletvekilliği yaptı. Terakkiperver Cumhuriyet
Partisi'ne katıldı. |
|
Celal
Bey (Bayar) (1883 - 1986)
İttihat ve Terakki Derneği'nin İzmir ve Bursa örgütlerine
Genel Sekreterlik yaptı. "Müdafaa-i Hukuku Osmaniye
Cemiyeti"ne girdi. "Galip Hoca" takma adıyla Batı
Anadolu'da çalışmalarda bulundu. Son Osmanlı Mebusan
Meclisi'nde Manisa milletvekili seçildi. TBMM'nin I.
döneminde Bursa, II. Döneminde İzmir milletvekilliği
yaptı. İktisat ve İmar Bakanlığı yaptı. İş Bankası'nın
kurucuları arasında yer aldı. 1937 - 1939 yılları arasında
Başbakanlık, 1950 - 1960 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı
yaptı. Demokrat Parti kurucularındandır. |
|
Celalettin
Arif Bey (1876 - 1930)
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde İstanbul milletvekili
seçildi ve başkanlığını yaptı. Meclisin dağılması üzerine
Ankara'ya geldi. TBMM'nin I. Döneminde Erzurum
milletvekilliği yaptı. TBMM II. Başkanlığı ve Adalet
bakanlığı yaptı. 1921'de Roma Büyükelçiliğine atandı. |
|
Cemal Paşa (Mersinli) (1873 - 1941)
1919'da II. Ordu Müfettişi olarak Konya'da bulundu.
İstanbul Hükümeti'nde Milli Savunma Bakanlığı yaptı. Son
Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Isparta milletvekili seçildi.
16 Mart 1920'de İstanbul'un işgali üzerine İngilizler
tarafından Malta Adası'na sürüldü. Sürgünden döndükten
sonra TBMM'nde Isparta milletvekilliği yaptı. |
|
Cemil
Cahit Bey (Toydemir) (Orgeneral) (1883 - 1956)
Albay rütbesi ile 10. Tümen Komutanlığında bulundu. 5.
Kafkas Tümeni Komutanlığı, Trakya I. Bölge Komutanlığı,
41. ve 11. Tümen Komutanlıkları, Milli Savunma Bakanlığı
Müsteşarlığı yaptı. |
|
Cevat
Abbas (1887 - 1943)
Mustafa Kemal Paşa ile Samsun'a çıkan subaylar
arasındaydı. TBMM'nin I. Döneminde Bolu milletvekilliği
yaptı |
|
Cevat
Bey (Dursunoğlu) (1892 - 1970)
Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Erzurum Şubesi
kurucularındadır. Kendi delegelik hakkını Mustafa Kemal
Paşa'ya vererek Mustafa Kemal Paşa'nın Erzurum Kongresi'ne
katılmasını sağladı. Cevat Bey, kongreye Hasankale
delegesi olarak katıldı. Milli Mücadelede Erzurum adlı
önemli bir kitabı vardır. |
|
Cevat Paşa (Çobanlı) (Orgeneral)
(1871 - 1938)
İstanbul Hükümeti'nde Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay
Başkanlığı yaptı. 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgali
üzerine İngilizler tarafından Malta Adası'na sürüldü. İki
yıl sonra yurda döndü. TBMM'nin II. Döneminde İstanbul
milletvekilliği yaptı. Aynı yıl Üçüncü Ordu
Müfettişliği'ne atandı. |
Curson (Kürzin) (George Cord) (1859 -
1925)
1919 - 1922 yılları arasında İngiltere Dışişleri Bakanı. |
|
Çerkez
Ethem (1885 - 1948)
Kurtuluş Savaşı Dönemi çetecilerindendir. 1919 - 1920
yılları arasında, Anadolu'da kurduğu Gezici Kuvvetler (Kuvayi
Seyyare) ile iç ayaklanmaların bastırılmasında ve Yunan
ilerleyişinin durdurulmasında önemli hizmetleri oldu.
Düzenli orduya geçiş süresinde Batı Cephesi Komutanlığı
emrine girmeyi reddederek TBMM Hükümeti'ne başkaldırdı.
Çıkan çarpışmada yenilerek Yunanlılara sığınmıştır.
İzmir'e ve oradan Atina'ya gönderildi. Ankara İstiklal
Mahkemesi'nde Çerkez Ethem, kardeşleri ve yakınlarıyla
birlikte 9 Mayıs 1921'de "Hükümeti silahlı olarak düşürmek
için girişimde bulunmak ve düşman tarafına kaçmak" suçuyla
idama mahkum edildi.
Lozan Barış Antlaşmasından sonra Çerkez Ethem ve
kardeşleri, yüzellilikler listesine alınarak yurda
girmeleri yasaklandı. |
|
Çerkez
Reşit Bey (1877 - 1951)
Çerkez Ethem'in kardeşidir. TBMM'nin I. Döneminde Saruhan
(Manisa) milletvekilliği yaptı. Kardeşi ile birlikte,
düzenli ordunun kurulmasına karşı çıktı. Çerkez Ethem ile
birlikte Yunanlılara sığındı. Ankara İstiklal Mahkemesi
tarafından idama mahkum edildi. Yüzellilikler listesine
alındı ve yurt dışına çıkarıldı. |
|
Çolak
İbrahim Bey (Albay) (1878 - 1944)
Kurtuluş Savaşı'nda, Batı Cephesi Komutanlığı'na bağlı II.
Kuvayi Seyyare adı verilen bir süvari birliği ile, Bolu,
Düzce ve Yozgat ayaklanmalarının bastırılmasında önemli
başarılar kazandı. Tümen komutanlığına atandı. Birinci ve
İkinci İnönü, Sakarya Savaşı ve Büyük Taarruza katıldı. |
|
Damat
Ferit Paşa (1853 - 1923)
Vahdettin döneminde beş kez sadrazamlık yaptı. Kurtuluş
Savaşı'nın başarısız olması için her türlü girişimde
bulundu. Sadrazamlığı döneminde Sevr Antlaşmasını
imzalandı. Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasından sonra
Fransa'ya kaçtı. |
|
Demirci
Mehmet Efe (1885 - 1951)
Yunanlıların İzmir'i işgal etmesi üzerine çetesiyle
birlikte Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Aydın Cephesi Umum
Kuvayi Milliye (Ulusal Kuvvetler) komutanlığı yaptı.
Düzenli orduya geçiş aşamasında kuşkulu davranışları
nedeniyle baskın sonunda yakalandı. TBMM Hükümeti
tarafından bağışlandı. |
|
Derviş
Bey (Ahmet) (Korgeneral) (1884 - 1932)
1920 - 1921 yılları arasında Süvari Grup Komutanlığında
bulundu. Ayrıca tümen komutanlıkları, askeri okullar
müfettişliği, İstanbul Merkez Komutanlığı yaptı. |
|
Fahrettin
Bey (Altay) (Orgeneral) (1880 - 1974)
Kurtuluş Savaşı başlarında Konya'da II. Kolordu komutanı
idi. Kütahya - Eskişehir Savaşı'ndan sonra kurulan V.
Süvari Kolordusu komutanlığına atandı ve generalliğe
yükseldi. Büyük Taarruz'da büyük başarılar gösterdi. 9
Eylül 1922'de İzmir'e ilk giren komutanlar arasında yer
aldı. TBMM'nin I. Döneminde Mersin, II. Döneminde İzmir
milletvekilliği yaptı. 1924 yılında milletvekilliğinden
ayrılarak ordudaki görevine döndü. |
|
Fethi
Bey (Ali Fethi Okyar) (1880 - 1943)
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde İstanbul Milletvekili
seçildi. 1920'de TBMM'ne katıldı. 1920 - 1921 yıllarında
Meclis İkinci Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Hükümet
Başkanlığı yaptı. Cumhuriyetin ilanından sonra dört ay
başbakanlık yaptı. 1925 - 1930 yılları arasında Paris'te
büyükelçi olarak bulundu. 1930'da Serbest Cumhuriyet
Fırkası'nı kurdu. Londra büyükelçiliği ve Adalet bakanlığı
yaptı |
|
Fevzi
Paşa (Çakmak) (Mareşal) (1876 - 1950)
27 Nisan 1920'de Ankara'ya geldi. Kurtuluş Savaşı
sırasında Milli Savunma Bakanlığı, Bakanlar Kurulu ve
Genelkurmay başkanlığı yaptı. Büyük Zafer'den sonra
mareşalliğe yükseltildi. TBMM'nin II. Döneminde Kozan
milletvekilliği ve Genelkurmay Başkanlığı görevlerinde
bulunduğu sırada, milletvekilliği görevinden ayrılarak
Genelkurmay Başkanlığını yürüttü. 1944 yılında emekli
oluncaya kadar bu görevinde kaldı. Türkiye Cumhuriyeti
Devleti'nin Mustafa Kemal Paşa'dan sonra ikinci
mareşalidir. |
|
Franklin
Bouillion (Franklen Buyon) (1870 - 1939)
Fransa Dışişleri Bakanlığı özel temsilcisi olarak 1921 -
1922 yıllarında Türkiye'ye geldi. Mustafa Kemal Paşa ile
Fransa adına görüşmelerde bulundu. Ankara Antlaşması ile
Mudanya Ateşkes Antlaşmasında etkin ve yapıcı rol oynadı. |
|
Hacı
Şükrü Bey (Altındağ) (1883 - 1935)
57. Tümende komutanlık yaptı. TBMM'nin I. Döneminde
Diyarbakır milletvekilliği yaptı. |
|
Hacim
Bey (Hacim Muhittin Çarıklı) (1881 - 1965)
İzmir'in Yunanlılar tarafında işgal edilmesi üzerine
Balıkesir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nde görev aldı. Son
Osmanlı Mebusan Meclisi'nde milletvekili seçildi.
İstanbul'un işgali üzerine Ankara'ya geçti. TBMM'nin I. ve
II. Döneminde Balıkesir, III. Döneminde ise Giresun
milletvekilliği yaptı. Olağanüstü yetki ve milletvekilliği
göreviyle Bursa valiliğine atandı. İstiklal Mahkemesi
başkanlığı da yaptı. |
|
Hakkı
Behiç Bey (Behiç) (1886 - 1943)
TBMM'nin I. Döneminde Denizli milletvekilliği yaptı.
İçişleri ve Maliye Bakanlıkları görevlerinde bulundu.
Yeşilordu'da Genel Yazmanlık yaptı. |
|
Halide
Edip (Adıvar) (1884 - 1964)
Ünlü yazarlarımızdandır. İzmir'in Yunanlılar tarafından
işgalini protesto etmek amacıyla düzenlenen 23 Mayıs
1919'daki İstanbul Sultanahmet mitinginde etkileyici bir
konuşma yaptı. İstanbul'un işgali üzerine Kurtuluş
Savaşı'na katılmak üzere Ankara'ya geçti. Onbaşı, çavuş ve
başçavuş rütbeleriyle orduda görev aldı. Yunanlıların
savaş sırasında Batı Anadolu'da yaptığı zulümleri
inceleyen "Tetkiki Mezalim Kurulu"nda bulundu. En önemli
romanlarından biri olan "Ateşten Gömlek"de Kurtuluş Savaşı
yıllarını, "Türk'ün Ateşle İmtihanı" adlı eserinde ise
Kurtuluş Savaşı gözlemlerini anlatır. |
|
Hamdullah
Suphi Bey (Tanrıöver) (1885 - 1966)
Yazar ve devlet adamıdır. Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve
TBMM'ne Saruhan (Manisa) milletvekili olarak katıldı. İki
kez Milli Eğitim Bakanlığı ve Türk Ocakları Genel
Başkanlığı yaptı. |
|
Harbourd
(Harbord) (Tümgeneral) (1885 - 1947)
Amerikan generali. Özellikle Doğu Anadolu'da incelemeler
yapmak üzere oluşturulan kurulun başkanı olarak Türkiye'ye
geldi. 20 Eylül 1919'da Sivas'ta Mustafa Kemal Paşa ile üç
saat süren bir görüşme yaptı. Türkiye hakkındaki
görüşlerini bir raporla Amerikan Kongresi'ne sundu.
Türkiye ve Türkler hakkında olumlu düşüncelerle
Türkiye'den ayrıldı. |
|
Harrington
(1872 - 1840)
İngiliz generali. 1918 - 1923 yılları arasında İngiliz
İşgal Kuvvetleri komutanı olarak İstanbul'da bulundu.
Mudanya Ateşkes Antlaşması görüşmelerine İngiltere adına
katıldı. |
|
Hüsrev
Bey (Gerede) (1888 - 1962)
Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Samsun'a çıkan subaylar
arasındaydı. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde milletvekili
seçildi. İstanbul'un işgali üzerine Anadolu'ya geçti.
TBMM'nin I. ve II. Döneminde Trabzon milletvekilliği
yaptı. Çeşitli ülkelerde büyükelçilik yaptı. Hüsrev
Gerede'nin "Siyasi Hatıralarım", "Türk Nipon Dostluğunun
Sonsuz Hatırası" gibi eserleri vardır. |
|
İsmet
Paşa (İnönü) (1884 - 1973)
Kurtuluş Savaşı'nın ilk günlerinden başlayarak Mustafa
Kemal Paşa'nın yanında yer aldı. 3 Mayıs 1920'de Genel
Kurmay Başkanlığına getirildi. Kasım 1920'de Genel Kurmay
Başkanlığı göreviyle birlikte Batı Cephesi Komutanlığı'na
atandı. Yunanlılara karşı Birinci İnönü ve İkinci İnönü
Zaferlerini kazandı. Sakarya Savaşı ve Büyük Taarruz'da
önemli hizmetleri oldu.
Büyük Zaferden sonra, Mudanya Ateşkes Antlaşması'na
Başdelege olarak katıldı. Dışişleri Bakanı ve Başdelege
olarak Lozan Antlaşması görüşmelerine katıldı ve imzaladı.
Cumhuriyetin ilanından sonra başbakan oldu. Mustafa Kemal
Paşa'nın ölümünden sonra Cumhurbaşkanı seçildi. Yaşamının
sonuna kadar siyasetin içinde kaldı. |
|
İzzettin Bey (Çalışlar) (1882 -
1951)
1920 yılında Anadolu'ya geçti. Batı Cephesinde yapılan
bütün savaşlara katıldı. I. Grup ve I. Kolordu
komutanlıkları yaptı. TBMM'nin II. Döneminde Aydın
milletvekilliği yaptı. 1924 yılında milletvekilliğinden
ayrılarak ordudaki görevine döndü. |
|
Kara
Vasıf Bey (1872 - 1931)
Anadolu'ya insan ve silah kaçıran "Karakol Cemiyeti"nin
kurucularındandır. Sivas Kongresi'ne katıldı. Temsilciler
Kuruluna seçildi. Son İstanbul Mebusan Meclisi'nde Sivas
milletvekili seçildi. İstanbul'un işgali üzerine
İngilizler tarafından Malta Adası'na sürgün edildi. Ekim
1921'de Ankara'ya döndü. TBMM'nin I. Döneminde Sivas
milletvekilliği yaptı. Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'ne
girdi. Bir süre bu partinin Genel Sekreterliğini yaptı. |
|
Kazım
Bey (Dirik) (Korgeneral) (1881 - 1941)
Ordu Müfettişliği Kurmay Başkanı olarak Atatürk'le
Samsun'a çıkan subaylar arasındaydı. 1921'de Ulusal
Direnişe katılmak için görev isteğinde bulunması üzerine
Ankara'ya çağrıldı. Milli Savunma Bakanlığı emrine
alınarak Batı Cephesi Komutanlığı'nda görevlendirildi. II.
Tümen Komutanlığı, Bitlis Vali Vekilliği, İzmir Valiliği
ve Trakya Umumi Müfettişliği yaptı. |
|
Kazım
Karabekir Paşa (Korgeneral) (1882 - 1948)
15. Kolordu komutanıydı. TBMM Hükümeti tarafından Doğu
Cephesi Komutanlığına atandı. TBMM'nin I. Döneminde
Edirne, II. Döneminde İstanbul milletvekilliği yaptı.
Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'nin kurucusu ve
başkanıdır. İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı döneminde
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı yaptı. |
|
Kazım
Paşa (İnanç) (1880 - 1938)
Osmanlı Devleti'nde Genelkurmay İkinci Başkanı. Bu
görevdeyken Atatürk'ün Anadolu'ya geçmesine yardımcı oldu.
Görevinden alınınca 1920 yılının Haziran'ında Anadolu'ya
geçip Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Milli Savunma
Bakanlığı'nda Müsteşarlık, 6. ve 9. Kolorduda da
komutanlık yaptı. |
|
Kazım
Paşa (Özalp) (Orgeneral) (1880 - 1968)
Yunanlılar İzmir'i işgal ettiğinde Balıkesir'de bulunan
61. Tümen'in komutanıydı. Balıkesir'de Kuvayi Milliye'nin
kurulmasını destekledi. 1920'de TBMM'nin I. Döneminde
Balıkesir milletvekilliği yaptı. 1921 - 1922 yılları
arasında Savunma Bakanlığı yaptı. 1924'de TBMM
Başkanlığı'na seçildi. |
|
Kemalettin
Sami Paşa (Korgeneral) (1884 - 1934)
1920 yılında Ankara'ya gelerek Kurtuluş Savaşı'na katıldı.
1. Tümen ve Ankara Komutanlığı, 4. Grup ve 4. Kolordu
Komutanlığı yaptı. TBMM'nin II. Döneminde Sinop
milletvekilliği yaptı. Büyük Zafer'den sonra generalliğe
yükseltildi. |
|
Kılıç
Ali Bey (Ali Kılıç) (1889 - 1971)
Birinci Dünya Savaşı'nda binbaşıydı. Kurtuluş Savaşı'nda
Maraş - Antep çevresinde Kuvayi Milliye Komutanı olarak
bölgedeki direnişi yönetti. TBMM'nin I. Döneminde Antep -
Maraş milletvekilliği yaptı. Ayrıca İstiklal Mahkemesi'nde
Başkanlık görevinde de bulundu. |
|
Köprülülü
Hamdi Bey (1886 - 1920)
Edremit Kaymakamlığında iken "İttihatçı" olduğu
suçlamasıyla Damat Ferit Hükümeti tarafından görevinden
alındı. Akbaş Cephaneliği baskınını düzenleyerek, buradaki
silah ve cephaneyi Anadolu'ya gönderdi. Anzavur ve
arkadaşları tarafından şehit edildi. |
|
Lloyd
George (1863 - 1945)
Kurtuluş Savaşı yıllarında İngiltere Başbakanı idi. Sevr
Anlaşması'nın tümüyle uygulanmasından yana bir politika
izlemiştir. |
|
Mahmut
Bey (1880 - 1920)
1920'de Tümen Komutanı olarak Düzce Ayaklanmasını
bastırmak için görevlendirildiğinde, Hendek'te birlikleri
dağıtıldı ve ayaklananlarca şehit edildi. |
|
Mazhar
Müfit Bey (Kansu) (1874 - 1948)
1919'da Bitlis Valisi iken Damat Ferit Paşa tarafından
görevinden alındı ve yargılanmak üzere İstanbul'da
çağrıldı. İstanbul'a gitmeyerek Erzurum'da Mustafa Kemal
Paşa ile birlikte çalışmaya başladı. Temsilciler Kurulu
üyesi oldu. TBMM'nin I. Döneminde Hakkari, sonra da
Denizli ve Çorum milletvekilliği yaptı. Elazığ Valiliği ve
İstiklal Mahkemeleri Başkanlığı yaptı. |
|
Muhittin Paşa (1896 - 1926)
Damat Ferit Paşa Hükümeti zamanında Ankara Valiliği yaptı.
Kurtuluş Savaşı'na karşı olan davranışları ve Sivas
Kongresi'ne karşı girişimleri nedeniyle tutuklanarak
Sivas'a gönderildi. Kurtuluş Savaşı'na karşı çıkmayacağına
dair söz verince İstanbul'a gitmesine izin verildi. |
|
Nazım Bey (1888 - 1921)
Tümen komutanlıklarında bulunmuş subaylarımızdandır.
Çarpışmalar sırasında şehit edildi. Şehit düşmesinden bir
gün sonra, TBMM tarafından, rütbesi albaylığa yükseltildi. |
|
Nazım
Bey (Ali Nazım Resmor) (1868 - 1935)
Harput (Elazığ) Valiliği yaptı. TBMM'nin I. Döneminde
Tokat milletvekilliği yaptı. Kısa süre İçişleri Bakanlığı
yaptı. Yeşilordu sorunu nedeniyle milletvekilliğinden
alındı. İstiklal Mahkemesi tarafından on beş yıl hüküm
giydi. |
|
Nurettin
Paşa (1873 - 1932)
Mondros Ateşkes Antlaşması sırasında İzmir ve Aydın
valilikleri, 17. ve 25. Kolordu komutanlıklarında bulundu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile İstanbul
Hükümetini uzlaştırmaya çalıştı. Daha sonra Kurtuluş
Savaşı'na katılmak üzere Anadolu'ya geçti. Fakat,
Anadolu'daki genç komutanlarla anlaşmazlığa düşerek
görevinden çekildi. 1922'de 10. Ordu Komutanlığına atandı
ve bu görevle Başkomutan Meydan Savaşı'na katıldı.
Zaferden sonra Korgeneral oldu. Askeri Şura Üyeliği de
yaptı. 1925 yılında askerlikten ayrıldı. Milletvekilliği
sırasında devrimlere karşı çıkışıyla dikkatleri çekti. |
|
Rauf
Bey (Hüseyin Rauf Orbay) (1881 - 1964)
Balkan Savaşı'nda Hamidiye Savaş Gemisindeki hizmetleri
nedeniyle "Hamidiye Kahramanı" olarak tanındı. 1918
Mondros Ateşkes Anlaşması'nı Osmanlı Hükümeti adına
imzalayan kurulun başkanıdır. Anadolu'ya geçerek Erzurum
ve Sivas Kongrelerine katıldı. 16 Mart 1920'de İstanbul'un
işgali üzerine İngilizler tarafından Malta Adası'na
sürüldü. Sakarya Zaferi'nden sonra serbest bırakıldı,
Ankara'ya geldi. Bayındırlık Bakanlığı ve Meclis İkinci
Başkanlığı yaptı. Başbakanlık görevinde bulundu.
Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'nin kurucuları arasında
yer aldı. |
|
Recep
Bey (Peker) (1889 - 1950)
Harp Akademisinden mezun olduktan bir yıl sonra (1919)
Ulusal Direniş'e katıldı. TBMM'nin II. Döneminde Kütahya
milletvekilliği yaptı. CHP Genel Sekreterliği, Milli
Savunma, Bayındırlı ve İçişleri Bakanlıkları yaptı. 1946 -
1947 yılları arasında Başbakan oldu. |
|
Refet
Paşa (Bele) (General) (1881 - 1963)
1919'da 3. Kolordu Komutanı olarak Mustafa Kemal'le
birlikte Samsun'a çıkan subaylar arasındaydı. Kolordu
Komutanı sıfatıyla katıldığı İnönü ve Sakarya
savaşlarından sonra generalliğe yükseltildi. TBMM'nin I.
Döneminde İzmir, II. Döneminde İstanbul milletvekilliği
yaptı. İçişleri ve Milli Savunma Bakanlıklarında bulundu.
Mudanya Ateşkesinden sonra TBMM'ni temsilen Trakya'yı
teslim almak üzere görevlendirildi. 19 Ekim 1922'de
İstanbul'da törenle karşılandı. Terakkiperver Cumhuriyet
Partisi'ne girdi. |
|
Refik
Bey (Dr. Saydam) (1881 - 1942)
19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Paşa'yla birlikte Samsun'a
çıkan subaylar arasındaydı. TBMM'nin I. Döneminde Beyazıt
(Doğu Beyazıt) milletvekilliği yaptı. Değişik zamanlarda
beş defa Sağlık Bakanlığı yaptı. 1939 - 1942 yılları
arasında Başbakan oldu. Cumhuriyet Türkiye'sinin 7.
Başbakanıdır. |
|
Reşit
Paşa (1868 - 1924)
Sivas Kongresi sırasında Sivas Valisiydi. Kongrenin olumlu
sonuçlanması için çalıştı. Daha sonra Kastamonu Valiliğine
atandı. |
|
Rıza
Nur (Dr. Rıza Nur) (1879 - 1943)
Önce İttihat ve Terakki, sonra Hürriyet ve İtilaf
Partisi'ne girdi. Kurtuluş Savaşı'nda Anadolu'ya geçti.
1921'de Moskova, zaferden sonra Lozan Barış Antlaşması'na
delege olarak katıldı. TBMM'nin I. ve II. Dönemlerinde
Sinop milletvekilliği yapan Rıza Nur, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı yaptı. |
|
Salih
Paşa (S. Hulusi Kezrak) (1864 - 1939)
Ali Rıza Paşa'dan sonra 8 Mart 1920'de Sadrazam oldu. 2
Nisan 1920'de bu görevinden alındı. Yerine Damat Ferit
Paşa atandı. İstanbul Temsilcisi olarak 1919'da Mustafa
Kemal Paşa ile Amasya görüşmesini yaptı ve Amasya
protokolünü imzaladı. 5 Aralık 1920'de yine İstanbul
Hükümeti'nin temsilcisi olarak Bilecik görüşmesine
katıldı. |
|
Şevki
Paşa (1876 - 1939)
16 Mart 1920'de İstanbul'un işgali üzerine İngilizler
tarafından Malta Adası'na sürüldü. 1921'de Anadolu'ya
gelerek savaşa katıldı. 2. Kolordu komutanı oldu. Daha
sonra Askeri Şura üyeliği yaptı. |
|
Şükrü
Naili Paşa (Gökberk) (Korgeneral) (1876 - 1936)
1921'de Anadolu'ya geçti. 15. Tümen Komutanı olarak
Kütahya - Eskişehir Savaşları ve Sakarya Savaşı'na, 3.
Kolordu Komutanı olarak da Başkomutanlık Meydan Savaşı'na
katıldı. |
|
Tevfik
Paşa (Ahmet Tevfik) (1845 - 1936)
Dört kez sadrazamlık yaptı. Mondros Ateşkes
Antlaşması'ndan sonra sadrazam oldu (11 Kasım 1918). Paris
Barış Konferansı'nda Osmanlı heyetine başkanlık etti. 21
Ekim 1920'de tekrar sadrazam oldu. TBMM'nin 1 Kasım
1922'deki kararı ile İstanbul Hükümeti'ne son verildi.
Böylece kendisi de son sadrazam oldu. |
|
Vahdettin
(Mehmet VI.) (1861 - 1926)
Son Osmanlı padişahıdır. Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan
sonra yurdu kurtarmak yerine, işgalcilerle, özellikle de
İngilizlerle uzlaşarak tahtını korumayı önde tuttu.
Kurtuluş Savaşı'nı başarısızlığa uğratmak için düşmanlarla
işbirliği yapmaktan geri durmadı. Saltanatın 1 Kasım
1922'de kaldırılması üzerine, 17 Kasım 1922'de İngilizlere
sığınarak yurttan ayrıldı. |
|
Wilson
(1879 - 1945)
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı. Ocak 1918'de Amerikan
Kongresi'ne sunduğu 14 ilke, "Wilson İlkeleri" olarak
tanınır. |
|
Yahya
Galip (Kargı) (1874 - 1942)
Kurtuluş Savaşı yıllarında Ankara'da defterdarlık, Ankara
Vali Vekilliği görevlerinde bulundu. TBMM'nin I., II. Ve
III. Dönemlerinde Kırşehir milletvekilliği yaptı. |
|
Yahya Kaptan (1890 - 1919)
Kuvayi Milliye komutanlarındandır. İstanbul'da Bekirağa
Bölüğü'nü basarak Halil Paşa, Şadi Bey ve Talat Bey'in
kaçırılmasını sağladı. Fakat İstanbul Hükümetine bağlı
birliklerce kuşatıldı. Teslim alındıktan sonra 9 Ocak
1920'de şehit edildi. |
|
Yörük
Ali Efe (1896 - 1957)
1919'da kurduğu çete ile Batı Cephesi'nde Yunanlılarla
savaştı. Büyük hizmetlerinden dolayı kendisine "Milis
Albaylığı" rütbesi verildi. Aydın'da Milli Alay
Komutanlığı yaptı. Kurtuluş Savaşı sonuna kadar ordu
emrinde çalıştı. |
|
Yunus Nadi Bey (Abalıoğlu) (1878 -
1945)
Cumhuriyet gazetesi kurucusudur. Yirmi yaşında Malumat
Gazetesi'nde yazı yazmaya başladı. Baskı yönetimi aleyhine
gizli dernek kurmak suçuyla üç yıl hapse mahkum edildi.
Sonra İkdam ve Tasvir-i Efkar gazetelerinde yazılar yazdı.
10 Ağustos 1920'de Anadolu'da Yeni Gün gazetesini çıkardı.
TBMM'nin I. Döneminde Muğla milletvekilliği yaptı. Altı
dönem milletvekillik yaptı. "Ankara'nın İlk Günleri", "Ali
Galip Hadisesi" gibi eserleri vardır. |
|
Yusuf
Kemal (Tengirşenk) (1878 - 1969)
TBMM'nin I. ve II. Dönemlerinde Kastamonu ve Sinop
milletvekilliği yaptı. Dışişleri Bakanlığı görevinde
bulundu. Türkiye - Rusya arasındaki Moskova Antlaşması'nı
ve Türkiye - Fransa arasındaki Ankara Antlaşması'nı
imzaladı. 1924'de Londra Büyükelçisi oldu. |
|
Ziya
Hurşit (1890 - 1926)
TBMM'nin I. Döneminde Rize milletvekilliği yaptı. Yozgat
İstiklal Mahkemesi üyeliği görevinde bulundu. Mustafa
Kemal Paşa'ya İzmir'de suikast girişiminde bulunmak
suçundan İstiklal Mahkemesi tarafından ölüm cezasına
çarptırıldı. |